In Nederland werken rijksoverheid, provincies, waterschappen en gemeenten samen om NME voor jongeren (de zogenaamde generatie NU) verder vorm en inhoud te geven. Daarnaast zijn er diverse landelijke organisaties die u kunnen ondersteunen bij het implementeren van NME op uw school. Het aanbod van deze organisaties hebben wij voor uw gemak onderverdeeld in:
3. excursies, veldwerk en les op locatie
4. uitleen of verkoop van veldwerkmateriaal
5. profielwerkstukken en praktische opdrachten
6. advies en ondersteuning bij het uitwerken van uw eigen ideeën
1. Kant-en-klaar lesmateriaal
Omgevingswijzer is een contentcatalogus met boeiende omgevingsopdrachten, verdeeld over zeven thema’s: dorp en stad, flora en fauna, landbouw en voeding, landschap, milieu, water en weer en klimaat. Doelgroep: onderbouw van het VO. Vakken: aardrijkskunde, biologie, geschiedenis en CKV. Kosten: € 250,- tot 500,- per school per jaar.
Amsterdams NME Centrum (ANMEC)
Het ANMEC biedt werkbladen voor aardrijkskunde en biologie (onder- en bovenbouw VO), onderzoeksopdrachten (onderbouw VO) en lesideeën voor buiten (VMBO) aan die u gratis kunt downloaden van de site. U kunt daarbij kiezen voor een PDF of een Word-bestand, zodat u de opdrachten naar eigen inzicht kunt aanpassen. Alle materialen zijn geschikt om in de directe omgeving van de school toe te passen, óók in de stad.
Rotterdams Milieucentrum (RMC)
In samenwerking met Flex Productions maakt het RMC televisie voor jongeren. Op de site zijn alle afleveringen terug te kijken. Elk seizoen heeft daarbij een eigen thema meegekregen: luchtkwaliteit, klimaat, duurzame ontwikkeling en duurzame mobiliteit. Bij deze thema’s kunt u ook boekjes bestellen met achtergrondinformatie en lessuggesties. Voor scholen buiten Rotterdam zijn hier kosten aan verbonden.
Stichting Biowetenschappen en Maatschappij (BWM)
De Stichting Bio-Wetenschappen en Maatschappij (BWM) brengt cahiers uit over de nieuwste ontwikkelingen op het gebeid van biowetenschappen: van diabetes tot biogrondstoffen en van hersenen tot evolutie. BWM maakt ook lesmateriaal bij de cahiers voor HAVO en VWO bovenbouw. Dit materiaal is gratis te downloaden via de website van De Praktijk.
Op verrijkingsstof.nl staan diverse digitale lesmodules. Leerlingen gaan zelf op onderzoek uit aan de hand van foto’s, films, websites en soms ook veldwerk. Modules worden afgesloten met bijvoorbeeld een presentatie over de bodemsamenstelling in je eigen achtertuin (‘Graven in je achtertuin’) of een beleidsplan voor een exoot in Nederland (‘Exoten in Nederland’).Vakken: biologie, aardrijkskunde, geschiedenis, natuurkunde. Niveau: verschilt per module.
Voor het schoolvak Natuur, Leven en Technologie (NLT) kunt u via deze website aantrekkelijke NME-modules gratis downloaden, bijvoorbeeld de HAVO module “De bodem leeft!” en de VWO-module “Klimaatverandering, als de Noordpool opwarmt”. De modules vormen ook een bron van inspiratie als u geen NLT geeft!
2. NME-projecten
Leerlingen uit de onderbouw van het voortgezet onderwijs gaan de wijk in en brengen in beeld wat goed is en wat beter kan. Onderdeel van het project is het maken van een GPS-rondleiding. Vervolgens bedenken leerlingen een verbeterplan voor de ‘not spots’ in hun wijk. De opgestelde rondleiding en het verbeterplan gebruiken de leerlingen om wijkbewoners of gemeenteraadsleden te stimuleren om de ‘not spots’ aan te pakken.
‘Welkom in onze wijk’ is een project van Code Name Future. Kosten om gebruik te maken van projecten van deze organisatie: € 1500,- per school per jaar.
GLOBE is het door Al Gore opgezette lesprogramma waarin leerlingen uit basis- en voortgezet onderwijs in 111 landen samen met wetenschappers onderzoek doen naar natuur en milieu. Er zijn modules voor de onderbouw (Duurzame ontwikkeling, Weer en Klimaat, Water, Natuurkalender, Zeeonderzoek) en de Tweede fase (Aerosolen, Bodem). Als docent kunt u het materiaal naar eigen inzicht inrichten binnen de eigen planning. Kosten: € 200,- per school per jaar.
In drie lessen formuleren leerlingen in groepjes naar aanleiding van een casus enkele vragen over duurzaamheid. Deze vragen proberen zij met behulp van de website en andere bronnen op het internet te beantwoorden. De resultaten presenteren zij in de laatste les aan hun klasgenoten. Voor onder- en bovenbouw zijn er aparte opdrachten. Kosten: geen.
In deze lesmodule ‘Duurzaam toerisme; free & fair’ voor de bovenbouw van het HAVO/VWO worden leerlingen uitgedaagd om aan na te denken of toerisme duurzaam kan worden. Verschillende vakantietypes, vervoer, verblijf en vermaak worden onderzocht aan de hand van een bronnenboek en websites. Een rollenspel helpt de leerlingen in te zien welke belangen er spelen in de ontwikkeling van duurzaam toerisme.
Vakken: economie, aardrijkskunde, maatschappijleer, ANW. Tijdsbesteding: 5 blokuren voor de gehele module, lessen kunnen ook afzonderlijk worden gebruikt. Kosten: gratis te downloaden.
3. Uitstapjes zoals excursies, veldwerk en les op locatie
Naturalis in Leiden biedt leerlingen uit de Tweede Fase lessen over evolutie, ecosystemen, geologische processen en biotechnologie. Voor de onderbouwleerlingen zijn er programma’s over biodiversiteit, ordening, veldwerk op het strand en onderzoek naar slootleven.
In het Museon in Den Haag kunnen leerlingen van alle leerjaren en niveaus lessen volgen over onder andere het ontstaan van het Nederlands landschap, gesteente, waterbeheer en evolutie. Ook eigen projecten zijn, in overleg met de conservator, mogelijk.
Leerlingen uit de onderbouw gaan het strand op en onderzoeken daar wat daar allemaal te vinden is: van afval tot leven uit de zee. Zeeonderzoekers van NIOZ en Wageningen IMARES gebruiken de gegevens als aanvulling op hun eigen onderzoeken. Het veldwerk kan naar eigen inzicht worden ondersteund met lesmateriaal voor biologie, aardrijkskunde, nask en maatschappijleer. Ook geschikt als maatschappelijke stage.
Tijdens een veldwerkweek op Veldwerkcentrum De Veldhoeve in Orvelte (Drente) leren leerlingen onderzoek doen en gaan aan de slag met veldwerkopdrachten over natuur, landschap, bodem en historie.
Natuurschool biedt van april t/m oktober excursies naar verschillende locaties op het strand. Leerlingen uit de onderbouw gaan met sleep- en schepnetten op verkenning uit, maken een excursie naar de haven of ondersteunen Staatsbosbeheer bij het onderhoud van het duingebied.
Bevlogen docent Guido van Belle neemt uw leerlingen uit de onderbouw van de HAVO mee de polder in of naar het strand. Klimaatverandering en waterbeheer worden hier inzichtelijk gemaakt door te meten, rekenen, uit te proberen en te ervaren.
In2Nature biedt VMBO-brugklassen een bijzondere beleving in de natuur. Ze maken kennis met primitieve overlevingstechnieken en koppelen dit aan theorie behandeld bij verzorging, biologie, geschiedenis, techniek en/of natuurkunde.
4. Veldwerkmateriaal
Outdoor Education levert alle denkbare materialen voor buitenonderwijs, milieueducatie en milieuonderzoek. Voor projecten kunnen aangepaste versies worden geleverd dan wel nieuwe producten worden ontwikkeld.
Amsterdams NME Centrum (ANMEC)
Bespaar geld door veldwerkmateriaal zelf te maken met goedkope middelen en op eenvoudige wijze. Op de site van het ANMEC kunt u lezen hoe u bijvoorbeeld uw eigen helderheidschijf, insectenzuiger of onderwaterkijker kunt maken.
Wellicht kunt u bij een NME-centrum in de buurt van uw veldwerklocatie veldwerkmaterialen lenen. Handig, want zo hoeft u geen eigen materialen aan te schaffen en te vervoeren. De NME adreswijzer helpt u het dichtstbijzijnde NME-centrum te vinden.
5. Profielwerkstukken en praktische opdrachten
Amsterdams NME Centrum (ANMEC)
Op de website van het Amsterdams NME Centrum staan ruim twintig suggesties voor profielwerkstukken en praktische opdrachten, allen gerelateerd aan NME. Sommige opdrachten hebben specifiek betrekking op Amsterdam en omgeving, anderen zijn niet plaatsgebonden. Het Amsterdams NME Centrum biedt begeleiding bij de uitwerking van de opdrachten.
De Vlinderstichting is een goed startpunt voor leerlingen die een profielwerkstuk of praktische opdracht gaan doen over vlinders of libellen. Op de website worden enkele suggesties gegeven voor onderzoek. Ook zijn via de site eitjes, poppen en rupsen van het koolwitje te bestellen.
Enkele universiteiten die de aardwetenschappelijke studies onder de aandacht willen brengen, dragen op deze site thema’s voor profielwerkstukken en suggesties voor uitwerking aan: oliewinning, het ontdooien van permafrost, drinkwaterwinning, de bodem als afvalverwerker, … Geschikt voor de profielen NT en NG.
6. Advies en ondersteuning
SME Advies biedt het onderwijs educatief materiaal en ondersteuning aan op onder andere het gebied van energie/klimaat, duurzaamheid en water.
De Praktijk is een onafhankelijk creatief projectbureau voor natuurwetenschappelijk onderwijs en wetenschapscommunicatie. Zij bedenkt, ontwikkelt en produceert allerlei onderwijsmateriaal, zowel op eigen initiatief als in opdracht.
Deze adreswijzer is een handig startpunt wanneer u een dagje uit of (veld-)werkweek organiseert. U vindt hier alle Nederlandse NME-centra, bezoekerscentra, dierentuinen, natuurmusea, botanische tuinen en natuurparken. De lokale NME-centra kunnen u verder informeren over de omgeving die u wilt bezoeken en adviseren over de mogelijkheden voor (leer-)activiteiten.
Bovenstaande lijst is in de dynamische wereld van NME nooit helemaal compleet. Mocht u in ons overzicht een organisatie missen dan kunt u de gegevens doorgeven via E: nme@amstelveen.nl